Ik doe hier boodschappen met oog op diabetes type 1 en voeding

Diabetes type 1 en voeding: complete gids

In deze blog

Na de diagnose diabetes type 1 leer je al snel dat je insuline moet doseren voor voeding. Om de juiste dosering toe te dienen, leer je koolhydraten tellen. Maar wat is gezonde voeding bij diabetes type 1? In deze complete gids beantwoorden we die vraag, kijken we naar recepten en leer je meer.

Gezonde voeding bij diabetes type 1

Gezonde voeding is hetzelfde voor mensen zonder en met diabetes type 1. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum biedt voor de meeste mensen een goede basis voor je voedingspatroon. Deze schijf geeft je op basis van je geslacht en gewicht ook een richtlijn voor hoeveel en wat je per dag kunt eten voor een goede gezondheid.

De Schijf van Vijf adviseert om:

  • Veel groente en fruit te eten
  • Te kiezen voor volkoren producten
  • Te kiezen voor meer plantaardige voedingsbronnen
  • Vloeibare vetten te gebruiken
  • Dranken zonder suiker te nemen
  • Slechts zo nu en dan iets van buiten de Schijf van Vijf te nemen
  • Gevarieerd te eten
  • De inname van zout, toegevoegde suikers en verzadigde- en transvetten te beperken

Wanneer je volgens deze richtlijnen eet, krijg je op dagbasis voldoende vitamines, mineralen en vezels binnen uit koolhydraten, vetten en eiwitten.

Aanvullend laat steeds meer onderzoek zien dat een meer plantaardig voedingspatroon (waarbij je de dierlijke producten uit de Schijf van Vijf minimaliseert) nog meer gezondheidsvoordelen biedt. Hiermee beperk je bijvoorbeeld de inname van verzadigde vetten en dierlijke eiwitten, wat goed is voor milieu én gezondheid.

Bloedsuiker bij eten reguleren met insuline

Bij diabetes type 1 moet je insuline toedienen bij het eten van een maaltijd om zo de bloedsuiker te reguleren. Hiervoor leer je na de diagnose al snel hoe je koolhydraten moet tellen. Koolhydraten bepalen namelijk voor het grootste gedeelte hoeveel insuline je bij het eten moet toedienen.

Toch kan het soms voorkomen dat je bloedsuiker piekt (hyper) of daalt (hypo) buiten streefwaarden, ondanks dat je de juiste hoeveelheid koolhydraten hebt geteld. Dit kan komen omdat naast koolhydraten, ook vetten en eiwitten een effect hebben op je bloedsuiker. Hiermee moet dus rekening worden voor het bepalen van de juiste insulinedosering.

Koolhydraten

Koolhydraten hebben het snelste en meest directe invloed op je bloedsuiker. Als snelste bron van energie zijn koolhydraten belangrijk voor het functioneren van je organen en het leveren van brandstof, bijvoorbeeld voor het sporten. Ook kunnen koolhydraten veel vitamines en vezels bevatten. De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert om ongeveer 40% van je totale dagelijkse calorieën te besteden aan koolhydraten.

Er zijn snelwerkende koolhydraten en complexe koolhydraten. De voorkeur gaat naar complexe koolhydraten, omdat deze een minder snelle stijging in bloedsuikers veroorzaken. Toch is er ook voor snelle koolhydraten ruimte, bijvoorbeeld om een hypo op te lossen.

Voorbeelden van complexe koolhydraten:

  • Groente en fruit
  • Volkoren brood
  • Volkoren pasta
  • Zilvervliesrijst en quinoa

Voorbeelden van snelle koolhydraten:

  • Witbrood
  • Koek en gebak
  • Dextro tabletten
  • Frisdrank (regular)

Vetten

Vetten leveren specifieke vitamines waar je lichaam niet zonder kan. Wanneer vetten los worden geconsumeerd, heeft dit weinig tot geen effect op je bloedsuikerspiegel. Daarentegen kunnen vetten in combinatie met koolhydraten en/of eiwitten de opname van de glucose uit de maaltijd aanzienlijk vertragen. Het gevolg is een veel langzamere stijging van je bloedsuiker.

De Nederlandse Gezondheidsraad adviseert om 20% tot 40% van je totale dagelijkse calorieën te besteden aan vetten. Het advies is om de meeste vetten te consumeren uit onverzadigde vetten. Dit zijn ‘gezonde’ vetten welke essentiële voedingsstoffen als Omega-6 en Omega-3 met zich meebrengen.

Probeer zoveel mogelijk transvetten te vermijden, aangezien deze de kans op hart- en vaatziektes vergroten. Ook vermindert het de werking van insuline. Hierdoor kun je meer insuline nodig hebben, wat correct doseren voor een maaltijd ingewikkelder kan maken. Verzadigde vetten kun je het best met mate consumeren, vanwege het LDL-cholesterol verhogende effect en daarmee vergrootte kans op hart- en vaatziektes.

Je kunt hier meer lezen over vetten bij diabetes type 1.

Voorbeelden voor onverzadigde (gezonde) vetten:

  • Eieren (eigeel)
  • Avocado
  • Noten (zonder zout) en zaden
  • Olijfolie
  • Vette vis (Zalm, Makreel)

Eiwitten

Ook voor het verteren van eiwitten heeft je lichaam insuline nodig. In eiwitten zitten aminozuren. Het lichaam kan niet zonder deze aminozuren. Deze zijn nodig voor de opbouw van (nieuwe) lichaamscellen en voor het reguleren van verschillende processen in het lichaam. Het Voedingscentrum adviseert om op dagbasis 0,8 tot 1 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht te eten.

Eiwitten kunnen je bloedsuikers verhogen wanneer ze in grote hoeveelheden worden gegeten. Zo kunnen eiwitten omgezet worden in glucose (dit heet gluconeogenese), voornamelijk een aantal uren na het eten nog. Als er geen insuline aanwezig is voor deze glucose, stijgt je bloedsuiker.

Houd er dus rekening mee dat wanneer je in één keer heel veel eiwitten consumeert, je wellicht meer insuline nodig hebt. Ook wanneer je een maaltijd met voornamelijk eiwitten eet (en dus met weinig koolhydraten en vetten), zul je insuline nodig hebben. Doe je dit niet, dan kruipt je bloedsuiker omhoog.

Voorbeelden van eiwitbronnen zijn:

  • Yoghurt en kwark
  • Eieren (eiwit)
  • Kippenborst
  • Biefstuk
  • Tofu en Tempeh
  • Bonen

Je kunt hier meer lezen over eiwitten bij diabetes type 1.

Tips voor het reguleren van je bloedsuiker bij eten

Hieronder vind je een aantal tips die het mogelijk eenvoudiger maken om je bloedsuiker stabiel te houden tijdens en na het eten:

  • Doseer je insuline voor de maaltijd op tijd (insuline heeft altijd even nodig om actief te worden).
  • Probeer altijd te kiezen voor volkoren producten. De extra vezels zorgen ervoor dat je bloedsuiker minder snel stijgt.
  • Je koolhydraatratio werkt alleen nauwkeurig wanneer de maaltijdcompositie (verhouding koolhydraten, vetten en eiwitten) van maaltijd op maaltijd vergelijkbaar is.
  • Let er op dat transvetten ervoor kunnen zorgen dat je veel meer insuline nodig hebt.
  • Bij grote porties koolhydraten kun je eventueel een stukje wandelen na de maaltijd. Dit helpt met het voorkomen van een piek in je bloedsuiker.

Afvallen met diabetes type 1

Om af te vallen met diabetes type 1 dien je in een klein calorietekort van dagelijks 300 tot 500 calorieën te eten. Hierdoor creëer je een negatieve energiebalans. Dit wil zeggen dat het lichaam meer calorieën verbrandt, dan dat het binnenkrijgt door voeding en drinken.

Het is hierbij wel zaak dat je zo vaak mogelijk zo precies mogelijk insuline doseert. Zo voorkom je dat het lichaam te weinig energie heeft voor (bijvoorbeeld) de functies van je organen. Ook verklein je het risico op complicaties. Tevens verklein je de kans op hypo’s en hypers, welke het afvallen met diabetes aanzienlijk lastiger kunnen maken.

Je kunt hier meer lezen over afvallen met diabetes type 1.

Wat is het beste dieet bij diabetes type 1?

Er is geen beste dieet voor diabetes type 1. Het belangrijkste is om met je voedingspatroon de bloedsuiker goed te reguleren en tegelijkertijd voldoende vitamines, mineralen, vezels, koolhydraten, vetten en eiwitten binnen te krijgen. Ook wil je natuurlijk dat je kunt genieten van je voedingspatroon!

Mijn persoonlijke voorkeur gaat er daarom naar uit om te leren hoe je insuline moet doseren voor een voedingspatroon dat aan bovenstaande punten voldoet.

Leer meer over voeding en diabetes in de Fit met Diabetes Community!

In de Fit met Diabetes Community komt het onderwerp voeding regelmatig aan bod. Bijvoorbeeld in de trainingen en cursussen, maar ook tijdens de maandelijkse community calls.

Wil jij ook lid worden van de Fit met Diabetes Community? Bekijk hier meer informatie.

Bronnen

[1]: https://www.voedingscentrum.nl/nl/gezond-eten-met-de-schijf-van-vijf.aspx
[2]: https://diabetestype1.nl/bibliotheek/dagelijks-leven/114-gezond-eten-met-diabetes-type-1
[3]: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/koolhydraten.aspx
[4]: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vetten.aspx
[5]: https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2021/03/02/voedingsnormen-voor-eiwitten
[6]: https://diabetesfederatie.nl/images/NDF-Toolkit/NDF_Voedingsrichtlijn_Diabetes_2020.pdf

DEEL DIT ARTIKEL

Lees verder: